Cinsel yönelim kişinin cinsel ve duygusal olarak istek, duygu, düşünce ve davranışının hangi cinsiyete yönelik olduğunu ifade eden bir terimdir. Bu bağlamda, karşı cinsiyete yönelen arzular heteroseksüel, ayni cinsiyete dönük arzular ise eşcinsellik olarak tanımlanır. Oysa insanın cinsel yaşantısı siyah-beyaz. iki kutuplu bir olgu değildir. Kinsey skalasında "hem heteroseksüel, hem eşcinsel" olarak ifade bulan biseksüellik, kişinin cinsel ve duygusal olarak hem erkek hem kadınlara ilgi duyması şeklinde tanımlanabilir.
Biseksüellik, cinsel yönelimler içerisinde en zor anlaşılanı ve en az kabul görenidir. İnsanların karşılaştıkları herhangi bir konudaki "kesin" bilgi sahibi olma arzuları biseksüelliği algılamalarını ve kabul etmelerini güçleştiren bir faktördür. Çünkü biseksüellik kimi çekici bulduğu sorusuna "net" bir tanım vermek yerine "her ikisi de" demektedir. Bu yanıt biseksüellik hakkında birçok önyargının oluşmasına neden olmaktadır.
Kinsey araştırmaları kadınlarda % 15-25, erkeklerde ise %33-46 oranında insanın biseksüel olabileceklerini ifade ederken oldukça geniş bir popülasyonu işaret etmiş ve tartışmalara neden olmuştur. Yakın zamanlı çalışmalarda oranlar daha farklıdır, örneğin; ABD National Center for Health Statistics in 2002 yılında yaptığı çalışmada 18-44 yaş arası erkeklerin %1.8 inin, aynı yaş aralığındaki kadınların ise %2.8 inin kendilerini biseksüel olarak adlandırdıkları belirtilmiştir (Kinsey Enstitute 2007). Yine aynı şekilde 1993 te yayınlanmış olan "The Janus Report on Sexual Behavior," ise erkeklerin %5, kadınların ise %3 ünün kendilerini biseksüel olarak tanımladıklarını ifade eder.
Cinsel yönelimin netleşmesi süreci eşcinseller gibi biseksüeller için de oldukça kafa karıştırıcı bir dönemdir. Bir yanda toplumun geneli tarafından teşvik edilen ve tek doğru olarak öne sürülen "heteroseksüel " kimliğe uygun olan yaşantılar, diğer yanda ise yine toplumsal normlar tarafından yasaklanan ve kötü ilan edilen kendi cinsiyetini arzulayan yaşantılar nedeniyle birçok biseksüel cinsel yönelimini adlandırmakta zorluk çekmektedir. Bu dönemde yaşayabilecekleri korku, kaygı, suçluluk ve utanç duygularından dolayı psikolojik sorunlar yaşayabilir ve yardıma ihtiyaç duyabilirler. Ruh sağlığı çalışanlarının bu süreçte rolü, kişinin karşılaştığı güçlükleri anlamasını, baş etmesini kolaylaştırmak, kendini tanımasına/keşfetmesine ve olduğu gibi kabullenmesine yardımcı olmaktır.
Biseksüel bireylerin büyük çoğunluğu heteroseksüel ilişkiler yaşadıkları dönemde toplum normlarına uygun bir yaşam sürdürdükleri için, biseksüel yönelimleri konusunda görünür olmamayı seçmekte ve salt heteroseksüel bireyler olarak tanınmaktadır. Bu durum, yaşamlarının ilerleyen süreçlerinde eşcinsel arzu veya ilişkilerini gizli tutarak yaşayan bireylerin açılma süreçlerine ve dolayısı ile sağlıklı bir cinsel yönelim kimliği geliştirmelerine engel olabilmektedir. Yapılan kimi çalışmalarda bu engellenme nedeniyle biseksüel bireylerin daha çok stresöre maruz kalabilecekleri ve daha büyük ruhsal sorunlar yaşayabilecekleri öne sürülmüştür (Jorm, Korten ve ark. 2002). Buna karşın heteroseksüel ilişki yaşadıkları dönemlerde biseksüel yönelimlerinin görünür olmaması, toplumsal yaftalamalar ve ayrımcı uygulamalara karşı biseksüel bireyleri eşcinsel bireylere•:ıyasla daha az hedef haline getirmektedir. Bu nedenle biseksüel bireylerin eşcinsellere nazaran daha az yrımcılığa uğradıklarını ve daha az ruhsal sorun bildirdiklerini bildiren çalışmalar da bulunmaktadır. (Kuyper e Fokkema, 2011; Bagley ve Tremblay, 1997)
Biseksüel bireyler toplumun geneli tarafından eşcinsel ilişkileri nedeniyle ayrımcılığa maruz kalırken, eşcinsel _-ruplar içerisinde de heteroseksüel ilişkileri nedeniyle ayrımcı tutumlarla karşılaşabilirler. Örneğin gey erkekler, r.seksüel bir erkeği gey oluşunu inkar eden biri olduğu için; lezbiyenler biseksüel kadınları, erkeklerle birlikte oldukları için dışlayabilir ya da eleştirebilirler.
Benzer bir ön yargı, heteroseksuel-biseksüel ilişkilerde güvensizlik ve aldatılma kaygısı şeklinde sıklıkla aşanmaktadır. Bu durumun temelinde biseksüel bireylerin aynı anda hem kadınları hem erkekleri arzuluyor .duğu yanlış inancı yer alır. Biseksüel bireyler, yaşamlarının farklı dönemlerinde her iki cinsiyete de cinsel e romantik arzu duyabilir veya yaşamları boyunca tek bir cinsiyet ile ilişki kurabilir ve diğer cinsiyetle erhangi bir deneyim yaşamayabilirler. Biseksüel ilişkilerde aldatma potansiyeli ya da riski üzerinden :.:şüniildüğünde, benzer bir kaygının heteroseksüel çiftler için de her daim var olabileceği unutulmamalıdır.
Son olarak, günümüzde biseksüel bireylerin sayılarının artışı ya da farklılaşmak adına biseksüel olmanın ıoda haline gelişi gibi mitlerin üzerinde durmak faydalı olacaktır. İnsanlar, hayatlarının belli dönemlerinde nerak, fantezi, moda ya da durumsal herhangi bir nedenle hemcinsleri ile cinsel birliktelikler kurabilirler. Fakat ru durum cinsel yönelimlerinin biseksüel olduğunu göstermez. Zira cinsel yönelim sadece kiminle seks aptığmızla sınırlı bir durum değil, kime aşık olduğunuz, kiminle yaşamak hatta kiminle yaşlanmak istediğinizi :e kapsayan hayat boyu bir süreci yansıtır. Toplumsal kabulün arttığı gruplarda bireyler cinsel yönelimlerini gizlemek zorunda kalmadıkları için daha görünür bir hayat sürdürebilmekte ve aslında görünürlükteki bu artış ?ayısal bir artış gibi algılanabilmektedir. Cinsel yönelim bir seçim değildir, bu nedenle yasaklarla ortadan kaldırılamaz, özenilerek değiştirilemez.
Psikiyatrist Uzm. Dr. Seven Kaptan
CETAD (CİNSEL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA DERNEĞİ)
KAYNAKLAR
I Bagley C,Tremblay P (1997) Suicidal behaviors in homosexual and bisexual males.
Crisis, 18(l):24-34. 1 Jorm AF, Korten AE. ve ark. (2002) Sexual orientation and mental health: Results from a community survey of young and ıddle-aged adults. British Journal of Psychiatry; 180:423-427
Kinsey Institute, Retrieved 16 February 2007."Frequently Asked Sexuality Questions to the Kinsey Institute".
Kuyper L.. Fokkema T. (2011) Minority stress and mental health among Dutch LGBs: examination of differences between sex -id sexual orientation, J Couns Psychol. Apr;58(2):222-33.
CETAD (Cinsel Eğitim Tedavi Araştırma Derneği)
Uzm.Dr. Sevilay ZORLU
Psikiyatrist & Psikoterapist
CETAD Antalya Bölge Temsilcisi
www.antalyaterapipsikiyatri.com
Şirinyalı Mh. İsmet Gökşen Cad.
1528 S. Şahbaz Apt. K:2 D:5
Tel: 0 (242) 316 98 99
facebook.com/antalyaterapipsikiyatri
twitter/ Dr.SevilayZorlu